The Untold Story: Why the British Hated the Word "Sardar": The Inside Story of Vallabhbhai Patel

SHARE:

The Untold Story: Why the British Hated the Word "Sardar": The Inside Story of Vallabhbhai Patel


Watch Video
Watch on YouTube

અંગ્રેજો શા માટે વલ્લભભાઈ પટેલને 'સરદાર' કહેવાથી ડરતા હતા?

પદવીઓ અને ખિતાબોનું શું મહત્વ છે? શું સાચું સન્માન સરકાર આપે છે કે પ્રજા? આ પ્રશ્નો ઇતિહાસના પાનામાં ઘણીવાર મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવે છે. ભારત સરકારના ગૃહ રાજકીય વિભાગ (Home Political Department) ની ફાઈલ નંબર ૨૪૩માં એક એવો જ ગુપ્ત પત્ર સચવાયેલો છે જે આ સંઘર્ષને ઉજાગર કરે છે. પૂનાથી ૩ ઓક્ટોબર, ૧૯૩૧ના રોજ લખાયેલો આ પત્ર બોમ્બે સરકારના અધિકારી જી.એફ. કોલિન્સે ભારત સરકારના ગૃહ સચિવ એચ.ડબલ્યુ. એમર્સનને મોકલ્યો હતો. ગાંધી-ઈર્વિન કરાર પછીના તંગ વાતાવરણમાં લખાયેલો આ પત્ર, વલ્લભભાઈ પટેલની "સરદાર" પદવીને લઈને બ્રિટિશ અમલદારશાહીમાં થયેલા ઊંડા મતભેદને છતો કરે છે. આ લેખ તે ઐતિહાસિક દસ્તાવેજના આધારે વિવાદ પાછળના ત્રણ આશ્ચર્યજનક કારણોનું વિશ્લેષણ કરશે.

નેતૃત્વને નકારવાનો પ્રયાસ

પ્રજાના નેતાને અમાન્ય ઠેરવવાની યોજના

બ્રિટિશ સરકાર પટેલને "સરદાર" તરીકે સત્તાવાર રીતે સંબોધવાનો ઇનકાર કરીને તેમના નેતૃત્વની કાયદેસરતાને નબળી પાડવા માંગતી હતી. પટેલને આ પદવી કોઈ સરકારી ફરમાન દ્વારા નહોતી મળી. આ સન્માન તેમને ૧૯૨૮ના બારડોલી સત્યાગ્રહની ઐતિહાસિક સફળતા બાદ બારડોલીની મહિલાઓ અને સ્વયં મહાત્મા ગાંધી દ્વારા મળ્યું હતું. તે જનતાના હૃદયમાંથી નીકળેલો એક અવાજ હતો, જેણે પટેલને પોતાના નિર્વિવાદ નેતા તરીકે સ્વીકાર્યા હતા.

આથી, કોલિન્સના પત્રમાં વ્યક્ત થયેલો વિરોધ માત્ર એક પદવીનો વિવાદ નહોતો. પટેલને "સરદાર" તરીકે સ્વીકારવાનો અર્થ હતો કે બ્રિટિશ સરકાર જન-આંદોલનની શક્તિ અને તેના દ્વારા ચૂંટાયેલા નેતાને માન્યતા આપી રહી છે. આ તેમના માટે એક રાજકીય દાવપેચ હતો, જેનો હેતુ પ્રજાના નેતાના પ્રભાવને ઓછો આંકવાનો અને તેમના નેતૃત્વને ગેરકાયદેસર ઠેરવવાનો હતો.

વફાદારોની સિસ્ટમનું રક્ષણ

પોતાના વફાદારોની સન્માન પ્રણાલીનું રક્ષણ

આ વિવાદ પાછળનું સૌથી મોટું કારણ બ્રિટિશ રાજની અંદરનો સત્તા સંઘર્ષ હતો. કેન્દ્ર સરકારના ગૃહ સચિવ એચ.ડબલ્યુ. એમર્સન ઉચ્ચ-સ્તરીય વાટાઘાટોમાં પટેલને "સરદાર" તરીકે સંબોધી રહ્યા હતા. આ વાતથી બોમ્બે સરકાર, જે પટેલના આંદોલનોનો સીધો સામનો કરી રહી હતી, અત્યંત નારાજ હતી. આ નારાજગી વ્યક્ત કરવા માટે જ જી.એફ. કોલિન્સે ભારત સરકારના ગૃહ સચિવ એચ.ડબલ્યુ. એમર્સનને આક્રોશભર્યો પત્ર લખ્યો હતો.

કોલિન્સની દલીલ મુજબ, "સરદાર" એ બ્રિટિશ સરકાર દ્વારા સ્થાપિત એક ચોક્કસ વર્ગ માટે અનામત ઈલ્કાબ (ખિતાબ) હતો. આ વર્ગમાં "ગુજરાતના સરદારો" અને "દક્ષિણ (ડેક્કન) ના સરદારો"નો સમાવેશ થતો હતો. આ ખિતાબ ખાસ કરીને "જમીનદાર કુલીનશાહી" (landed aristocracy) માટે હતો, જેઓ સામ્રાજ્યને "વિશિષ્ટ સેવાઓ" આપતા હતા અને જેમના નામ સત્તાવાર દસ્તાવેજ 'બોમ્બે સિવિલ લિસ્ટ'માં નોંધાયેલા હતા.

કોલિન્સ અને બોમ્બે સરકાર માટે, "સરદાર" એ વફાદારો માટેનો ખિતાબ હતો, ક્રાંતિકારીઓ માટે નહીં.

એક "બળવાખોર" નેતા, જેણે બ્રિટિશ શાસનને પડકાર્યું હતું, તેને આ ખિતાબ આપવાથી બ્રિટિશરોની પોતાના વફાદારોને નિયંત્રિત કરવાની અને પુરસ્કૃત કરવાની સમગ્ર સિસ્ટમનું અવમૂલ્યન થવાનો ભય હતો. જો જનતાના નેતા અને સામ્રાજ્યના વફાદાર વચ્ચે કોઈ ફરક જ ન રહે, તો તેમની સન્માન પ્રણાલીનું કોઈ મૂલ્ય રહે નહીં.

ભાગ ૩: રાષ્ટ્રીય નેતાને નાના ચિતરવાનો પ્રયાસ

પટેલના પ્રભાવને 'અનુયાયીઓ' પૂરતો સીમિત રાખવાનો પ્રયાસ

જી.એફ. કોલિન્સે પોતાના પત્રમાં તુચ્છકારપૂર્વક નોંધ્યું હતું કે આ ખિતાબનો ઉપયોગ માત્ર પટેલના "અનુયાયીઓ" દ્વારા જ કરવામાં આવે છે. આ ટિપ્પણી પાછળનો હેતુ સ્પષ્ટ હતો: પટેલને એક રાષ્ટ્રીય નેતા તરીકે સ્વીકારવાને બદલે તેમને મર્યાદિત સમર્થન ધરાવતા સ્થાનિક આંદોલનકારી તરીકે રજૂ કરવાનો. અંગ્રેજો એવું ચિતરવા માંગતા હતા કે પટેલનો પ્રભાવ સમગ્ર દેશમાં નથી, પરંતુ માત્ર તેમના અમુક સમર્થકો પૂરતો સીમિત છે. આ રીતે, તેઓ રાષ્ટ્રીય સ્તરે પટેલના વધતા કદને નાનું બતાવવાનો અને તેમના મહત્વને ઓછું કરવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યા હતા.

ઉપસંહાર: ઇતિહાસનો અંતિમ ચુકાદો

આ સમગ્ર વિવાદની ઐતિહાસિક વિડંબના ખૂબ ઊંડી છે. જે "બોમ્બે સિવિલ લિસ્ટ" માં નોંધાયેલા સરદારોને બ્રિટિશ સરકાર સત્તાવાર માન્યતા આપવા માટે આટલી ચિંતિત હતી, તેમને આજે ઇતિહાસ સંપૂર્ણપણે ભૂલી ગયો છે. તે નામો આજે કોઈને યાદ નથી.

તેનાથી વિપરિત, જે વલ્લભભાઈ પટેલને બોમ્બે સરકારે ઓળખવાનો ઇનકાર કર્યો હતો, જેમને તેઓ માત્ર "અનુયાયીઓ"ના નેતા ગણાવતા હતા, તે આજે પણ ભારતના અખંડ "સરદાર" તરીકે અમર છે.

આ દસ્તાવેજ યાદ અપાવે છે કે સરકારો ખિતાબ આપી શકે છે, પરંતુ સાચું નેતૃત્વ પ્રજા આપે છે. બ્રિટિશ અમલદારો ભલે સિવિલ લિસ્ટને નિયંત્રિત કરી શક્યા, પરંતુ તેઓ ભારતીયોના હૃદય અને સન્માનને નિયંત્રિત કરી શક્યા નહીં.

શું આજે પણ સત્તા દ્વારા અપાયેલા ખિતાબો અને લોકોના હૃદયમાં મળેલા સ્થાન વચ્ચેનો આ તફાવત એટલો જ પ્રાસંગિક નથી?







Subscribe us : WhatsApp Youtube Channel Visit us : Sardar Patel

COMMENTS

Loaded All Posts Not found any posts VIEW ALL Readmore Reply Cancel reply Delete By Home PAGES POSTS View All RECOMMENDED FOR YOU LABEL ARCHIVE SEARCH ALL POSTS Not found any post match with your request Back Home Sunday Monday Tuesday Wednesday Thursday Friday Saturday Sun Mon Tue Wed Thu Fri Sat January February March April May June July August September October November December Jan Feb Mar Apr May Jun Jul Aug Sep Oct Nov Dec just now 1 minute ago $$1$$ minutes ago 1 hour ago $$1$$ hours ago Yesterday $$1$$ days ago $$1$$ weeks ago more than 5 weeks ago Followers Follow THIS PREMIUM CONTENT IS LOCKED STEP 1: Share to a social network STEP 2: Click the link on your social network Copy All Code Select All Code All codes were copied to your clipboard Can not copy the codes / texts, please press [CTRL]+[C] (or CMD+C with Mac) to copy Table of Content