Swaraj - 06 - Moreshwar Vasudeo Abhyankar

Swaraj - 06 - Moreshwar Vasudeo Abhyankar

Swaraj - 06 - Moreshwar Vasudeo Abhyankar

નર કેસરી: વર્ધાના એ સિંહ જેમણે ભારતના સ્વાતંત્ર્ય સંગ્રામમાં પોતાનો આગવો માર્ગ બનાવ્યો

ભારતીય સ્વાતંત્ર્ય સંગ્રામની ભવ્ય ગાથામાં, જ્યાં દરેક ઇતિહાસના પુસ્તકમાં મહાન હસ્તીઓના નામ અંકિત છે, ત્યાં એવા નેતાઓ પણ હતા જેમની ગર્જના એટલી જ બુલંદ હતી, પરંતુ જેમની વાર્તાઓ ઇતિહાસના પુસ્તકોમાં જ રહી ગઈ. આવું જ એક પ્રચંડ વ્યક્તિત્વ મોરેશ્વર વાસુદેવ અભ્યંકરનું હતું, જેમને 'નર કેસરી' બિરુદથી વધુ સારી રીતે ઓળખવામાં આવતા હતા જે તેમના જુસ્સાને સંપૂર્ણ રીતે રજૂ કરતું હતું. સુખ-સુવિધાઓ સાથે જન્મેલા માણસને આરામદાયક જીવન છોડીને રાષ્ટ્રીય મુક્તિના કઠિન માર્ગ પર ચાલવા માટે તેઓ તત્પર થયા. એક ઐતિહાસિક સંશોધક તરીકે, મારામાં તેમની દેશભક્તિએ આકર્ષણ જગાવ્યું, જેના કારણે હું તેમને ભારતના ખરેખર વિસરાયેલા નાયકોમાંના એક માંનું છું.

1886માં વર્ધાના એક શ્રીમંત માલગુજાર પરિવારમાં જન્મેલા અભ્યંકરનું પ્રારંભિક જીવન સમૃદ્ધિથી ભરેલું હતું. ભારતમાં સામાન્ય શૈક્ષણિક શરૂઆત પછી, 1906માં તેમના જીવનમાં એક મહત્ત્વપૂર્ણ વળાંક આવ્યો જ્યારે તેઓ બેરિસ્ટર બનવા માટે ઇંગ્લેન્ડ ગયા. લંડન, જે સામ્રાજ્યના હૃદય સમાન હતું અને જેની સામે તેઓ પાછળથી લડવાના હતા, તે તેમનો દ્રઢ વિશ્વાસ બન્યો. અહીં જ તેમણે લાલા લજપતરાય અને બિપિન ચંદ્ર પાલ જેવા રાષ્ટ્રવાદી દિગ્ગજો સાથે સંવાદ કર્યો, અને એક વિદ્યાર્થીમાંથી દેશભક્ત બન્યા. તેઓ 1909માં ભારતમાં માત્ર કાયદાની ડિગ્રી સાથે જ નહીં, પરંતુ આઝાદીની આગ સાથે પાછા ફર્યા, જે વિદેશમાં શિક્ષિત સ્વાતંત્ર્ય સેનાનીઓના પ્રારંભિક જીવનનો એક મહત્ત્વપૂર્ણ અધ્યાય છે.

નાગપુરમાં પાછા ફર્યા પછી, જ્યારે તેમની કાનૂની પ્રેક્ટિસ શરૂ થઈ, ત્યારે તેમના રાજકીય આત્માને સાચા માર્ગદર્શક મળ્યા. તેઓ ઘણા સ્થાનિક નેતાઓ તરફ આકર્ષાયા હતા, પરંતુ અદમ્ય લોકમાન્ય ટિળકને તેઓ પોતાના ગુરુ માનતા હતા. અભ્યંકર, ટિળકના મહત્વાકાંક્ષી હોમ રૂલ આંદોલનમાં મુખ્ય સેનાપતિ બન્યા. બંનેએ સાથે મળીને બિરાર અને મધ્ય પ્રદેશના ધૂળિયા રસ્તાઓ પર પ્રવાસ કર્યો, અને તેમના શક્તિશાળી ભાષણોએ હજારો લોકોના હૃદયમાં સ્વ-શાસનની જ્યોત પ્રગટાવી. આ સમયગાળાએ મધ્ય ભારતમાં લોકમાન્ય ટિળકના વારસાના આધારસ્તંભ તરીકે તેમની એક પ્રભાવશાળી અને અથાક આયોજક તરીકેની પ્રતિષ્ઠા મજબૂત કરી.

અભ્યંકરના ઐતિહાસિક મહત્ત્વને ખરેખર તેમની પ્રખર બૌદ્ધિક સ્વતંત્રતાએ પરિભાષિત કર્યું. તેઓ કોઈ પણ વિચારધારાનું આંધળું અનુસરણ કરનારા નહોતા — મહાત્મા ગાંધીની પણ નહીં. 1922ના ગયા કોંગ્રેસમાં, તેમણે સ્વરાજવાદીઓમાં જોડાઈને પોતાનો અલગ માર્ગ બનાવ્યો, જેઓ વિધાયક પરિષદોની અંદરથી બ્રિટીશરો સામે લડવામાં માનતા હતા, જે ગાંધીજીના અસહકારના આહ્વાનથી તદ્દન વિપરીત હતું. તેમણે પ્રખ્યાત રીતે અદાલતો અને શૈક્ષણિક સંસ્થાઓના બહિષ્કારનો વિરોધ કર્યો, તર્કસંગત રીતે દલીલ કરી કે આ એવા ક્ષેત્રો હતા જેના પર કબજો કરવાનો હતો, નહીં કે તેને છોડી દેવાનો. રાજકારણને આધ્યાત્મિકતાથી અલગ રાખવું જોઈએ એ તેમનો સૈદ્ધાંતિક દ્રષ્ટિકોણ હતો, અને સાયમન કમિશન વિરુદ્ધના વિરોધમાં તેમનું નેતૃત્વ, એક એવા વ્યવહારવાદીને દર્શાવે છે જે સવિનય કાનૂનભંગ આંદોલનને અપનાવીને ધરપકડનો સામનો કરતા પહેલા પોતાની શરતો પર લડ્યા.

રાજકીય યુદ્ધભૂમિ ઉપરાંત, અભ્યંકર એક પ્રગતિશીલ દ્રષ્ટા અને ભારતના મહાન સમાજ સુધારકોમાંના એક હતા. પશ્ચિમી લોકતાંત્રિક વિચારસરણીથી પ્રભાવિત, તેઓ એક તર્કવાદી હતા જેમણે ઊંડા મૂળ ધરાવતી જ્ઞાતિ પ્રથા અને જૂના સામાજિક રિવાજોનો સખત વિરોધ કર્યો. તેઓ મહિલા સમાનતાના પ્રખર હિમાયતી હતા અને હરિજન સેવા મંડળના અધ્યક્ષ તરીકે અસ્પૃશ્ય સમુદાયના ઉત્થાન માટે કામ કર્યું. હિંદુ મહાસભા સાથેનો તેમનો સંક્ષિપ્ત સંબંધ, જે તેમણે રાજકીય રંગ લેતાની સાથે જ છોડી દીધો, તે સામાજિક કાર્યને રાજકીય દાવપેચથી અલગ એક પવિત્ર કર્તવ્ય તરીકેના તેમના વિશ્વાસને રેખાંકિત કરે છે.

મોરેશ્વર 'નર કેસરી' અભ્યંકર આકર્ષક વિરોધાભાસોના વ્યક્તિ હતા: એક શ્રીમંત ઉમરાવ જે જનતા માટે જીવ્યા, બ્રિટીશ કાયદામાં પ્રશિક્ષિત બેરિસ્ટર જેણે તેમના સામ્રાજ્યને તોડી પાડવા માટે લડત આપી, અને એક કોંગ્રેસી જેણે સિદ્ધાંત પર ગાંધીજી સાથે અસંમત થવાની હિંમત કરી. તેમનું પ્રભાવશાળી કદ ફક્ત તેમના વીર જુસ્સા અને અડગ દેશભક્તિના કદ સાથે જ મેળ ખાતું હતું. તેઓ એ વાતનો એક શક્તિશાળી પુરાવો છે કે આઝાદીની લડાઈ વિવિધ વિચારસરણી ધરાવતા લોકો દ્વારા લડવામાં આવી હતી, જેમાંના દરેકે મુક્તિના ગાનમાં એક અનન્ય અને અનિવાર્ય ગર્જનાનું યોગદાન આપ્યું હતું.

---

Subscribe us : WhatsApp Youtube Channel Visit us : Sardar Patel

---